Wednesday, February 21, 2024

ስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያን ዝጽበይዎ ብድሆታትን

ድሕሪ ናይ ዓሰርተ መዓልታት ስቱር ዝርርብ 2 ሕዳርኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ሞንጎ ህወሓትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ስምምዕ ሰላም ቲሙ እዚ ዜናን መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያን ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃን ዓቢ እፎይታ ዝፈጠረ ኢዩ ንኽልተ ዓመታት ዝተኻየደ ደማዊ ኵናት ድማ ብሰላማዊ መገዲ ክዓርፍ ባብዘርሑ ኢዩ ተግባራውነቱ ምስ ዝርገጋጽ ከኣ ኣብቀርኒ ኣፍሪቃ ዘላቂ ርግኣትን ዕብየትን ህሉ ባይታ ዘጣጥሕ ውን ኢዩ ብጻዕሪ ሕብረት ኣፍሪቃዝተበጽሐ ብምዃኑ ድማ ነቶምጸገማት ኣፍሪቃብኣፍሪቃያን ክፍታሕ ኣለዎ ዝብሉ ወገናት ኩርዓትኢዩ

ካብዚ ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም ዝርከብ በረከት ኣብቦትኡ ኮይኑ ዝጽበይዎ ብድሆታት ግን ቀለልቲኣይኮኑንብወገን ህወሓት ይኹን መንግስቲኢትዮጵያወይ ናይ ደገ ሓይልታትነዚ ስምምዕ ሰላምከተዓናቅፉ ዝኽእሉ ውን ብዙሓት ስለዝኾኑብጥንቓቐ ምክቲታል የድሊ

እዞም ኣብ ቅድሚ እዚ ስምምዕ ሰላም ተገቲሮምዘለዉ ብድሆትታት ምሒር ብዙሓት ብምዃኖምብኣሃዝ ንምቅማጦም ኣሸጋሪ ኢዩ ንምርዳኦም ግንፈፍሩያት ብምጥቃስ ክድህስሶም ክፍትን ኣብዚ lሰርዖም ብድሆታት ድማ ብዝኾነ ቅድመ ተከተልእውን ክረኣዩ የብሎምን

ሓደ ካብቶም ነዚ ስምምዕ ሰላም ከጋጥምዎ ዝኽእሉብድሆታት ናይ ምእዙዝነት ሕቶ ኢዩ ነዚ ታምዘንበሩ ህወሓትን ግስቲ ኢትዮጵያን ነዚ ስምምዕ ክምእዘዙ ድዮም ብዝርዝር ኣብዚ ስምምዕ ሰፊሮም ዘለዉ ጉዳያት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ክልተኦም ወገናት ቅሩባት ድዮም ዝብሉ ሕቶታት ግድን ክፍተሹይግባእክልትኦም ወገናት ኣወንታዊ መልሲ ክህልዎም ተስፋ ኣይቆርስጽኩንይኹን እምበር ስግኣታት ኣለኒ

ብሕልፊ ውድብ ወሓት ዝተሰማመዐሉ ናይምርጋጽ ታሪኽ ዘለዎ ውድብ ኢዩ ኣብ ሞንጎኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኣልጀ ዝተበጽሐ ቀያዲስምምዕ ኣፍሪሱ ንዓመታት ንክልትአን ሃገራት ናብኣይኵናት ኣይሰላም ኩነታት ጅሆ ዝሓዘ ውድብኢዩ ስለ ካብ ተመክሮ ብምብጋስ ህዝባዊወያነ ሓርነት ትግራይ ነዚ ኣብ ፕሪቶሪያ ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም ተቐዪዱ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢኣሕመድ ብዝመርሖ ፈደራላዊ መንግስቲ ክመሓደር፤ ዕጥቂ ፈቲሑ በቲ ብድቁሱ በርቃዊ መጥቃዕቲ ፈጽመሉ ኢየዝበሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ሎ ፍቓደኛ ድዩ ውሽጣዊ መዋቕራት ህወሓትከነዚ ስምምዕ ሰላም ተቐይዶምኣብ ተግባር ንምውዓል ክሰርሑንዝርዝራት ናይቲ ስምምዕ ዕጉባት ድዮምነተን ኣቐዲመን ዝተላዕላ ሕቶታት ኣብ ግምትብምእታውህወሓት ምፍራሙክንየው ተግባራዊነት ናይዚ ስምምዕ ሰላምምናልባትመግ ግዜ ከይከውን ምግንዛብ ዘድልዮ ኮይኑይረኣየኒ

ህወሓት ነዚ ስምምዕ ንክቕየድ ዘየኽእልዎ ነገራትሓደ ከምቲ ኣቐዲሙ ኣብ ዘሎ ሕጡ ጽሑፍ ከምልዓልክ ህወሓት ዝፈረመሎም ውዕላት ናይምፍራስ ታሪኽ ዘለዎ ብምዃኑ ኢዩ እቲ ካልኣይ ምኽንያት ኮይኑ ዝረኣየኒ ድማ ውሽጣዊ ኩነታቱኢዩ ንውሽጣዊ ኩነታቱ ዘንጸባር ድማ ኣብ ደገዘለው ደገፍቱ ዝብልዎ ዘለዉ ምምዛን ጥራይ ኢዩዘድሊ ብተወሳኺ ድማ መራኸቢ ሓፋሽ ትግራይነዚ ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም ከመይ ይትርኸኦ ኣለዋምርኣይንውሽጣዊ ኩነታት ንምርዳእ ኣንፈት ይህብ

ብመሰረት እዚ ስምምዕ እቲ ስምምዕ ዝተበጽሐ ኣብመንጎ ህወሓትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ኢዩ። መራኸቢ ሓፋሽ ትግራይን ኣብ ስደት ዝነብሩ ደገፍቲሕወሓትን ግን ከም ኣብ መንጎ መንግስታት ናይ ክልተ ሃገራት ዝተበጽሐ ስምምዕ ኣምሲሎም ኢዮም ዝቐርጽዎ ዘለዉ እዚ ድማ ነቲ ስምምዕ ዝጻረርኢዩ ምኽንያቱእቲ ስምምዕኣብ መንጎ መን ከምዝተበጽሐ ብግሉጽ ቋንቋ ሰፊሩ ስለ ዘሎ

ብወገን ደገፍቲ ህወሓት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ብዝብል ንዕጡቃት ህወሓት ካብ ህወሓት ፈሊኻ ንምርኣዩ ዝግበሩ ግሉሓት ጻዕርታት ኣለውኣብዚ መሰረታዊ ዝለዓል ሕቶ እሞ ህወሓት ነዚ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ (TDF)፡ ዝበሃል ዕጡቕ ሓይሊ ዘይእዝዞ እንተኾይኑ ኣብቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝተገብረ ስምምዕ ዕጥቁ ንምፍታሕ ከመይ ገይሩ ይሰማማዕ ኢዩ  

ህወሓት ነቲ ዘይእዝዞ .. ከመ ኢሉ ዕጥቁ ከፍትሖ ኢየ ኢሉ ዝፍርም ወይስ ናይ .. ከምቲ ብዙሓት ዝኣምንዎ ብህወሓት ዝእዘዝ ዕጡቕ ሓይሊ ኮይኑ እዚ ነዚ ሓይሊ ከም ሓደ ካብ ህወሓት ዝተፈልየ ኣካል ኣምሲሎም ዘቕርብዎ ዲስያፖራ፤ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ነቲ ስምምዕ ሰላም ዕንቅፍዎስለ ዝደለዩ ዘምጽእዎ ዘለዉ መመኽነይታ ኢዩ በቲ ኢሉ በቲ ግን ኣብ መንጎ ናይዚኦም ክልተ ክሕንጸጽ ዝድለ ዘሎ መስመር ሓደ ካብ ብድሆታት ናይዚ ስምምዕ ሰላም ኮይኑ ዝረኣየኒ ምስ ምምጻኣ ሓ.ም.ት ኣምር ኣዛሚድካ ክፍተሹ ዘለዎም ኩነታት ይህልዉ ይኾኑቅድሚ እዚ ሓ.ም.ትኣጸዋውዓ ምጥማቑእዚ ዕጡቕ ሓይሊፍሉይ ሓይሊ ትግራይ ይበሃል ከም ዝነበረ ውን ንዝክር ኢናስለዚ ካብ ፍሉይ ሓይሊ ትግራይ ናብ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ስሙ ዝተለወለጠሉ ምኽንያትን ኩነታት ንምግንዛብ ዘድሊ ኮይኑ ይስመዓኒ

ህወሓትነቲ ፍሉይ ሓይሊ ትግራይዝነበረካብ ካላሽን ዝዓበየ ኣጽዋር ዘይነበሮ ሓይሊንሓደ ስሩዕ ሰራዊት ናይ ሓንቲ ሃገር ከምስሎ ስለ ዘደለየ ዘጠመቖ ስምንናብኡ ዘብጽሕዎ ኩነታትንምስኡ ዝተኣሳሰሩ ሕቶታትን ንምግጣምን ንምምላስን ሃንደበት ድሉዉድዩ ኮይኑ ግዜ ዝፈርዶ ይኸውን

ኣብዚ ልዕል ኢለ ኣብ ዘቐመጥክዎ ተሞርኵሰ፤ ንትግባረ ናይ ስምምዕ ሰላም ዝምልከት ህወሓትክልተ ኣመራጺታት ከም ዘለዎ ይረኣየኒ እቲ ሓደኣመራጺ እዚ ስምምዕ ተግባራዊ ንምግባር ኣንጻርናይዚ ስምምዕ ዝለዓሉ ውሽጣዊ ተጻብኦታት ምቅላስኢዩ ነዚ ንምግባር ኣብ መንጎ ኣብ ትግራይ ዘሎህወሓት ሓደገኛ ፍልልይ ክፍጠር ኢዩ ነዚ ውሽጣዊ ምጉናጽ ድማ ህወሓት ብሓይሊ ክደቕሶ ክፍትንኢዩ እዚ ድማ ሓደገኛ ሳዕቤን ከም ህልዎ ይገብሮኣብ ውሽጢ ህወሓት ክንፍታት ክፍጠሩ ተኽእሎኣሎ (ድሮ ተፈጥሮም እንተዘይሃልዮም) እዚ ድማ ነዚ ተስፋ ብዙሓት ኣበሪኹ ዘሎ ስምምዕ ሰላም ዓቢብድሆ ኢዩ ካልኣይ ኣመራ ድማ ምኽንያታት ብምፍጣር ንተግባራውነት ናይዚ ስምምዕ ምድንጓይ ብኡ ድማ ንውሽጣዊ ፍልልይ ንምጽባብ፤ ኣሳቢብካ ድማ ካብዚ ስምምዕ ምዝላቕ ኢዩ ንምግባር ድማ መጀመርታ ዓቕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝፈታትኑ ንጥፈታት ምውፋር ኢዩ በዚ ድማ፤ ውሽጣዊ ስጥመቱ ኣውሒሱ ህወሓትንስምምዕ ሰላም ድማ ከፍሽሎ ይኽእል

ቀዳማይ ኣመራጺ እንተወሲዱ ግን ንሰላም ኣውሒሱ ንሰላም ክዕንቅፉ ዝኽእሉ ባእታታት ክኣልዮም ክፍትን ኢዩ ግን ከኣ በዳሂ ኩነታት ክገጥሞ ኢዩ ኣብ ዝርዝር ስምምዕ ሰላም ዘይዓገቡኣብውሽጢ ኢትዮጵያን ደገን ዘለው ደገፍቱ ኣዕጊቡ፡ ነዚ ዝፈረመሉ ስምምዕ ሰላም ኣብ ተግባር ንምውዓልብጽሒቱ  እንተ ተዋጽኡ ህወሓትናይ ብሓቂ ለውጢ ገይሩተመዓራርዩ ክበሃል ይከኣልብኣንጻሩ ነቲካልኣይ ኣመራጺ እንተ ወሲዱእሞ ድማ ንትግባረ ስምምዕ ሰላም እንተኣፍሺሉልክዕ ከምቲ ብዙሓት ህወሓት ኣይእመንንዝብልዎ ዘለዉዘይእመን ውድብ ኮይኑ ኢዩ ክርከብ

እቲ ካልእ ህወሓት ነዚ ብመንግስቲ ዝቀረቡ ጠለባት ተቐቢ ታሙ ዘንበረ ኣብ ሃገሩ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ዝተሓለለኸ ከም ዝኾነ ካብ ዘለዎ ርዲኢት ብቀሊሉ ኣይትግበርን ኢዩ ስለዚ መግዝኢግዜ ክጥቀመሉ ካብ ክኸውን ተኽእሎ ኣሎ። እዚ ድማ ዝኸፈአ ሓደጋ ኢዩ ዝኣኽለካ ግዜ ሸሚትካናብ ካልእ ኣዕናዊ ግጭት ምምራሕንህወሓት ይኹን ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ቅንጣብ ጥቕሚ የብሉን

ብኻልእ ወገን ክረአ ዝግባእ ውን፡ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ክመጽኡ ዝኽእሉ ብድሆታት ኢዮምመንግስቲ ኣቢ ኣሕመድ ከም ሓድሽ መንግስቲ መጠንይእመን ድዩ ኣይእመንን እኹል ድሕረ ባይታ የብሉንኣብ መንግስቲ ኣቢ ኣሕመድ ዘለዉ ባእታታትን መራሕቲ ህወሓትን ግን ናይ ኣዛዝን ተኣዛዝን ተራ ውን ስለ ዝነበሮምዝሓርፈፈ ውልቃዊ ዝምድናን ምታን ኣይሰኣኖምንከምኡ ድማህወሓትነቲ ዝፈረመሉ ስምምዕ ሰላምልክዕ ከምቲ ምስ ኤርትራ ኣብ ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም ዘርኣዮ ባህሪ፡ “ምስማዕ እወ ንሰማምዕኣብተግባር ንምውዓል ግን ንዘራረብእንተ ኢሉምላሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንታይ ከም ዝኸውን ንምግማቱ የጸግም

ህወሓት ክዘራረበሎም ዝደልዮም ጉዳያት ብዙሓት ኢዮምሓደ ቀንኮይኑ ዝረኣየኒምፍታሕ ዕጥቂ ዕጡቓቱ ኢዩድሮ እኳኣብ ዙርያ ምፍታሕ ዕጥቒ ብድሆታት ከም ዘልዉ ምልታት ኣለዉነዞም ምልክታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ውን ይዕዘቦም (ካብስቱወይሽን ሩም ግን ኣይኮነን) ኣሎበቲ ካልእ መዳይ፡  መንግስቲ ኢትዮጵያ ወተሃደራዊ ልዕልና ኣለኒ በሃላይ ኢዩስለ’ዚ ብወገን ህወሓት ዝኾነ ምድንጓያት ወይ ከም ዕንቅፋት ክረኣዩ ዝኽእሉ ባህሪያት ኣንተ ተራእዮምማዕረ ክንደይ ኢዩ ዓቕሊ ከርእይ ዝክእል

ጉዳይ ሰራዊት ኤርትራ ድማሓደ ካብተን ብድሆታት ኢዩከምንዝክሮመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 2018 ኣትሒዞም ስምምዕ ኣለዎምብመሰረት እዚ ስምምዕህወሓት ኣካል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንክኸውን ኣሜኢሉቢሉነዞም ክልኦም መንግስታት ዝተሰማምዕሉ ክቕበሎ ድዩብል ኢዩምስ ሰራዊት ኤርትራ ተታሒዙ ዝለዓል ድማ፡ ጉዳይ ባድመን ካልኦት ንኤርትራ ዝተዋህባ ግን ከኣ ህወሓት ጎቢጥዎም ዝጸነሐትን ምስኡ ዝተሓሓዙ ጉዳያትን ኢዮም። “ኢሮካብ ኤርትራ ትዓቢኢሉ ዝጨረሐ መቸም ነዚ ኩነታት ይከታተሎ ኣሎ ኢዩ

ህወሓትንስልጣን ሰልፊ ብልጽግና ተማእዚዙውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣኽቢሩኣብሞንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተገብረ ስምምዕ ናይ 2018 ውንቢሉ ዝኸይድ ተኾይኑምስ ሰራዊት ኤርትራ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ብድሆታት ኣይህሉንግን እዚ ተበጽሑ ዘሎ ስምምዕ ሰላምመንግስቲ ኢትዮጵያነቲ ተቐቢለዮ ዝበሎ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ክሓድጎነቲ ምስ ኤርትራ ዝገበሮ ስምምዕ ድማ ውድቕ ብምግባርኣፍደገ ናይ ካልእጎንጺ ዝኸፊት እንተ ኾይኑኣዕናዊ ውጽኢት ዘኸትል ብድሆ ኢዩ ክገጥሞ

Related Articles

Stay Connected

7,416FansLike
635FollowersFollow
18,800SubscribersSubscribe

Latest Articles